Gút – căn bệnh của vua – bệnh khớp của người giàu. Điều đó có đúng trong thời đại ngày nay.
Bệnh Gút lần đầu tiên được xác định bởi người Ai Cập vào năm 2640 trước Công nguyên. Căn bệnh này được xem là bệnh viêm khớp của người giàu do tiêu thụ thực phẩm phong phú và rượu chè quá mức. Văn chương La Mã cũng mô tả nhiều về sự thường gặp của bệnh Gút trong giới vua chúa, quý tộc. Do đó, Gút từng được coi là căn bệnh của các vị vua. Các thầy thuốc nhiều thế kỷ trước đã tìm ra được mối liên hệ giữa căn bệnh này với lối sống buông thả rượu chè quá độ và cho rằng căn bệnh này không thể chữa khỏi. Bệnh hay gặp ở nam giới trong độ tuổi trung niên (40-60 tuổi), phụ nữ hiếm gặp hơn và thường xuất hiện ở lứa tuổi mãn kinh. Bệnh cũng có tính chất di truyền. Ngày nay, bệnh đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa.
Bệnh Gút là một loại bệnh khớp do rối loạn chuyển hóa chất Purin trong cơ thể dẫn đến nồng độ của chất Axit Uric trong máu ở mức cao và hậu quả lắng đọng các tinh thể muối Urate tại các mô trong cơ thể. Bình thường, Axit Uric được sản xuất tự nhiên bên trong cơ thể và được bài tiết qua nước tiểu. Khi Axit Uric trong cơ thể có quá nhiều, các tinh thể muối Urate có thể gây tích tụ trong khớp, gây đau dữ dội, đỏ, sưng ở khớp, gân, các mô xung quanh (thường là khớp ngón chân cái, cổ chân,…).
Đợt cấp viêm khớp Gút, người bệnh có biểu hiện đau khớp dữ dội. Người bệnh thường mô tả mình bị đánh thức trong đêm bởi một cơn đau khó chịu vô cùng ở ngón chân cái, đôi khi có thể ở gót chân, bắp chân hoặc mắt cá chân; đau đớn đến mức không chịu được sức nặng của quần áo cũng như sự rung chuyển của căn phòng tạo ra từ một người đi bộ nhanh ở đó.
Đối với giai đoạn viêm khớp Gút cấp, cơn đau khớp có thể vài năm xuất hiện một cơn. Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn mạn tính, số lượng cơn viêm khớp Gút sẽ xuất hiện ngày càng nhiều hơn, vài tháng có một cơn và cuối cùng là sưng đau khớp thường xuyên. Kèm theo tình trạng đau, người bệnh có thể xuất hiện các hạt Tophi dưới da hoặc quanh khớp viêm, khớp biến dạng và không hồi phục. Một số bệnh lý khác liên quan đến lắng đọng tinh thể Urate như Sỏi thận, Suy thận, Nhồi máu cơ tim…
Có nhiều nguyên nhân gây ra bệnh Gút như do ăn thực phẩm có nhiều Purin, uống nhiều rượu, do sử dụng thuốc điều trị các bệnh khác, do Viêm thận mạn tính, Suy thận… Người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và chỉ định các xét nghiệm cần thiết nhằm xác định đây là bệnh Gút, tìm ra nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị thích hợp.
Điều trị Gút, tùy cơ địa và các bệnh lý kèm theo, người bệnh sẽ được bác sĩ kê toa dùng các loại thuốc chống viêm giảm đau, thuốc giảm lượng acid uric trong máu và nhóm thuốc tăng thải tiết acid uric qua thận. Một số loại dược liệu được các thầy thuốc y học cổ truyền chỉ định cho người mắc bệnh Gút như Tía tô, Lá lốt, Lược vàng, lá Trầu, lá Sake, Kim Tiền Thảo…
Đối với người không mắc bệnh Gút, lượng Purin tiêu thụ trong khẩu phần ăn hàng ngày được khuyến cáo là dưới 400 mg. Người bệnh Gút nên tránh tiêu thụ thực phẩm giàu Purin như thịt đỏ, các loại nấm, hải sản… và rượu bia.. Thực phẩm giàu Purin theo Hiệp hội dinh dưỡng Hoa Kỳ là các loại thực phẩm có chứa lượng Purin hơn 150 mg trên 100 gram thực phẩm. Ví dụ như 100 gram rong biển khô sẽ chứa khoảng 591 mg Purin, hoặc 100 gram gan bò chứa khoảng 219 mg Purin. Đồng thời, người bệnh Gút không nên ăn uống các loại sản phẩm có đường Fructose như nước ngọt, bánh kẹo….
Người mắc bệnh Gút vẫn có thể tập thể dục hàng ngày. Tập thể dục giúp phục hồi khả năng vận động của khớp. Tuy nhiên, trong giai đoạn viêm khớp Gút cấp, các khớp sưng nóng đỏ đau nhiều, người bệnh nên nghỉ ngơi. Khi khớp không sưng nóng đỏ, người bệnh có thể tập thể dục, nhớ uống đủ nước và tránh đồ uống có đường.
Lời kết:
Bệnh Gút không chỉ còn là bệnh của riêng các quý ông trung niên. Bệnh đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa.
Khi bạn đã mắc bệnh Gút: hãy tránh xa thực phẩm giàu Purin – ngưng lạm dùng đồ uống có cồn và có đường – không nên lười vận động – tuân thủ điều trị của bác sĩ.
Bs. CKII.Trịnh Đức Vinh
Khoa cơ xương khớp Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM
