Phòng bệnh không chỉ đơn thuần là ngăn ngừa sự xuất hiện của bệnh tật, mà còn là một chiến lược chủ động nhằm bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Theo cả quan điểm hiện đại và truyền thống, phòng bệnh là sự kết hợp giữa ý thức tự giác của mỗi cá nhân, lối sống lành mạnh và những chính sách y tế mang tính định hướng từ cấp quốc gia.
Một bước ngoặt quan trọng trong tư duy y tế Việt Nam được thể hiện qua Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 09/9/2025, với yêu cầu “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh”, chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Đảng và Nhà nước xác định lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu, hướng tới xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng, bền vững, với tầm nhìn đến năm 2045 đưa các chỉ số sức khỏe người dân tiệm cận các nước phát triển. Để đạt được mục tiêu đó, cần xây dựng văn hóa sức khỏe trong cộng đồng, nâng cao ý thức rèn luyện và chủ động phòng ngừa bệnh tật từ sớm, từ xa.
Từ nhiều thế kỷ trước, tư tưởng phòng bệnh đã được đặt nền móng vững chắc trong y học cổ truyền bởi các bậc danh y như Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Tuệ Tĩnh với quan điểm “Thuốc Nam chữa người Nam” không chỉ nhấn mạnh việc sử dụng dược liệu bản địa mà còn đề cao dưỡng sinh, rèn luyện thân thể và sinh hoạt điều độ. Ông đúc kết tinh thần này qua 14 chữ vàng: “Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần; thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”, cho thấy phòng bệnh bắt đầu từ việc giữ gìn tinh lực, điều hòa khí huyết, nuôi dưỡng tinh thần và rèn luyện thể chất. Kế thừa tư tưởng đó, Hải Thượng Lãn Ông tiếp tục khẳng định vai trò của lối sống thuận tự nhiên, kết hợp y học cổ truyền trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.
Để phòng bệnh hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ của nhiều yếu tố. Dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng, đòi hỏi chế độ ăn cân đối, hợp lý, phù hợp với từng độ tuổi và thể trạng. Vận động thể chất cần được duy trì thường xuyên; theo định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW, đến năm 2030, tỷ lệ người dân tham gia hoạt động thể chất sẽ tiếp tục tăng, gắn với việc phát triển không gian công cộng và điều kiện rèn luyện. Bên cạnh đó, sức khỏe tinh thần cũng giữ vai trò thiết yếu, cần được chăm sóc thông qua môi trường sống và làm việc cân bằng, giảm áp lực và căng thẳng. Đồng thời, môi trường sống an toàn, trong lành – từ không khí, nguồn nước đến thực phẩm – chính là “lá chắn” quan trọng giúp kiểm soát nguy cơ bệnh tật từ sớm.
Có thể nói, phòng bệnh là một quá trình chủ động và toàn diện, đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và hành động: từ việc chờ đợi khi có bệnh mới chữa, sang chủ động bảo vệ sức khỏe mỗi ngày bằng lối sống khoa học và tinh thần trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.
[Nguồn: PCTXH]
