Vì sao làn da dễ bị tổn thương?
Tuổi tác làm giảm tổng hợp collagen, elastin và acid hyaluronic, khiến da mất tính đàn hồi, giảm độ ẩm và khả năng tái tạo. Hệ miễn dịch của da cũng suy giảm, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, nhiễm nấm và chậm lành vết thương.
Ở người mắc bệnh mạn tính, nhiều yếu tố càng làm da dễ bị tổn thương hơn:
- Kiểm soát đường huyết kém gây khô da và loét bàn chân ở bệnh nhân đái tháo đường.
- Suy thận mạn thường gây ngứa kéo dài, khô da.
- Suy gan có thể gây vàng da, ngứa.
- Bệnh tim mạch làm giảm tưới máu ngoại vi.
- Thuốc điều trị kéo dài như corticoid, thuốc chống đông, thuốc hóa trị có thể làm da mỏng, dễ bầm tím hoặc nhạy cảm hơn.
Theo Y học cổ truyền, người cao tuổi thuộc quy luật “thận khí suy”, khí huyết giảm, tạng phủ hư yếu nên da không được nuôi dưỡng đầy đủ, biểu hiện bằng da khô, nhăn, sạm, ngứa và dễ mắc các chứng “phong ngứa”, “huyết táo”, “âm hư”. Ở người mắc bệnh mạn tính, sự mất cân bằng âm dương, khí huyết và chức năng tạng phủ kéo dài cũng ảnh hưởng đến sức khỏe làn da.
Những vấn đề về da thường gặp
Người cao tuổi và người bệnh mạn tính thường gặp:
- Da khô, bong tróc.
- Ngứa kéo dài.
- Chàm (eczema).
- Nhiễm nấm da.
- Da mỏng, dễ bầm tím.
- Đốm sắc tố tuổi già.
- Loét tỳ đè ở người nằm lâu.
- Vết thương chậm lành, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường.
Nếu không được chăm sóc đúng cách, các tổn thương nhỏ trên da có thể tiến triển thành nhiễm trùng, loét sâu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Chăm sóc da đúng cách
1. Làm sạch nhẹ nhàng
- Tắm bằng nước ấm, tránh nước quá nóng.
- Sử dụng sữa tắm dịu nhẹ, ít chất tẩy rửa.
- Không chà xát mạnh lên da.
- Lau khô bằng khăn mềm.
2. Dưỡng ẩm hằng ngày
Dưỡng ẩm là biện pháp quan trọng nhất giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da.
Nên thoa kem dưỡng ngay sau khi tắm khoảng 3–5 phút. Ưu tiên các sản phẩm chứa ceramide, glycerin, hyaluronic acid hoặc urea với nồng độ phù hợp.
3. Bảo vệ da khỏi ánh nắng
Tia cực tím thúc đẩy quá trình lão hóa da và làm tăng nguy cơ ung thư da.
Khuyến cáo:
- Thoa kem chống nắng SPF ≥ 30 khi ra ngoài.
- Đội mũ rộng vành.
- Mặc quần áo dài tay.
- Hạn chế tiếp xúc ánh nắng từ 10 giờ đến 16 giờ.
4. Dinh dưỡng hợp lý
Làn da khỏe mạnh cần được nuôi dưỡng từ bên trong.
Chế độ ăn nên đầy đủ:
- Protein.
- Vitamin A, C, E.
- Vitamin nhóm B.
- Kẽm.
- Selen.
- Acid béo Omega-3.
- Rau xanh và trái cây tươi.
Đồng thời cần uống đủ nước và kiểm soát tốt bệnh nền theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vai trò của Y học cổ truyền trong chăm sóc da
Y học cổ truyền không chỉ điều trị bệnh ngoài da mà còn chú trọng điều hòa toàn thân, nâng cao sức khỏe và phòng bệnh.
Tùy theo từng thể bệnh, bác sĩ Y học cổ truyền sẽ biện chứng luận trị để lựa chọn phương pháp phù hợp như:
- Thuốc thảo dược: Dưỡng huyết, dưỡng âm, thanh nhiệt, khu phong, nhuận táo, hoạt huyết nhằm cải thiện tình trạng khô da, ngứa hoặc viêm da.
- Châm cứu, cấy chỉ: Điều hòa khí huyết, cải thiện tuần hoàn ngoại vi, giảm ngứa và hỗ trợ phục hồi tổn thương.
- Xoa bóp – bấm huyệt: Giúp thư giãn, tăng lưu thông máu dưới da, cải thiện nuôi dưỡng mô.
- Ngâm rửa hoặc đắp ngoài bằng thảo dược: Hỗ trợ giảm ngứa, làm sạch tổn thương da và tạo môi trường thuận lợi cho quá trình hồi phục trong một số trường hợp phù hợp.
- Dưỡng sinh và tập luyện: Các bài tập dưỡng sinh, Thái cực quyền, Khí công giúp tăng cường lưu thông khí huyết, nâng cao sức khỏe toàn thân và hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa.
Việc sử dụng thuốc Y học cổ truyền cần được bác sĩ khám và chỉ định, tránh tự ý dùng các bài thuốc truyền miệng hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc vì có thể gây kích ứng hoặc làm nặng thêm bệnh lý da.
Khi nào cần đến khám bác sĩ?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu:
- Ngứa kéo dài, ảnh hưởng giấc ngủ.
- Da đỏ, sưng, đau hoặc chảy dịch.
- Xuất hiện loét hoặc vết thương không lành sau 2 tuần.
- Tổn thương da lan rộng.
- Nốt ruồi hoặc khối u trên da thay đổi kích thước, màu sắc hoặc chảy máu.
- Da khô, bong tróc nhiều dù đã chăm sóc đúng cách.
Làn da khỏe mạnh là nền tảng của một cơ thể khỏe mạnh. Đối với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, việc chăm sóc da cần được thực hiện hằng ngày bằng chế độ vệ sinh phù hợp, dưỡng ẩm, dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát tốt bệnh nền và khám chuyên khoa khi cần thiết.
Sự kết hợp giữa Y học hiện đại và Y học cổ truyền giúp chăm sóc làn da một cách toàn diện, không chỉ cải thiện triệu chứng bên ngoài mà còn nâng cao sức khỏe từ bên trong, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới mục tiêu lão hóa khỏe mạnh.
Tác giả: BS Yến
