Gần đây, Đơn vị Da – Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM tiếp nhận một người bệnh nữ, 20 tuổi, mắc viêm da cơ địa từ nhỏ, thường xuyên tái phát ở vùng mặt, các nếp gấp, tay và chân. Trong những đợt bùng phát, người bệnh tự mua thuốc bôi chứa corticoid để giảm ngứa và sử dụng kéo dài mà không có sự theo dõi của bác sĩ. Triệu chứng của “nghiện corticoid” bôi thường xuất hiện sau vài ngày cho đến vài tuần dừng sử dụng corticoid bôi.
Khi tình trạng da trở nên nghiêm trọng, người bệnh đến khám tại Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM, ghi nhận vùng mặt viêm đỏ, khô bong tróc, đóng mài, rỉ dịch và ngứa nhiều, đặc biệt về đêm. Tình trạng này ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt và sự tự tin trong giao tiếp.
Đây cũng là vấn đề nhiều người bệnh da liễu mạn tính gặp phải: tự điều trị dựa trên hiệu quả trước mắt nhưng không được theo dõi lâu dài.
Vậy viêm da cơ địa có thể kiểm soát như thế nào? Corticoid có thực sự là nguyên nhân khiến bệnh tái phát? Và Y học cổ truyền có thể hỗ trợ người bệnh ra sao? Hãy cùng lắng nghe giải đáp từ Bác sĩ Y học cổ truyền qua những câu hỏi dưới đây.
Hình 1: Hình ảnh người bệnh bị viêm da cơ địa khám tại Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM
VIÊM DA CƠ ĐỊA: KHÔNG CHỈ LÀ MỘT BỆNH NGOÀI DA
Hỏi: Viêm da cơ địa có phải chỉ cần điều trị hết ngứa, hết đỏ là được không?
Bác sĩ: Viêm da cơ địa có tính chất mạn tính và tái phát. Vì vậy, điều trị bệnh không đơn thuần là tìm một loại thuốc giúp hết ngứa hoặc hết đỏ trong thời gian ngắn.
Người bệnh cần được đánh giá toàn diện về tình trạng tổn thương da, mức độ viêm, các yếu tố liên quan đến đợt bùng phát và thói quen chăm sóc da. Đồng thời, việc phục hồi hàng rào bảo vệ da và duy trì chăm sóc da phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh.
Hỏi: Vì sao việc tự mua thuốc bôi lại là vấn đề thường gặp ở người bệnh viêm da cơ địa?
Bác sĩ: Một trong những vấn đề thường gặp là người bệnh tự mua thuốc bôi vì thấy hiệu quả nhanh. Trong đó, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm và có vai trò trong điều trị nhiều bệnh da liễu, bao gồm viêm da cơ địa. Tuy nhiên, corticoid cần được sử dụng đúng loại, đúng vị trí và đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt khi sử dụng trên vùng mặt.
Việc tự ý sử dụng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ các tác dụng không mong muốn như teo, mỏng da, giãn mạch, viêm da quanh miệng và một số vấn đề khác. Vì vậy, người bệnh không nên xem thuốc bôi là giải pháp có thể tự sử dụng mỗi khi bệnh tái phát.
ĐIỀU NGƯỜI BỆNH CẦN HIỂU ĐÚNG VỀ CORTICOID
Hỏi: Có phải corticoid là “thuốc xấu” và là nguyên nhân khiến viêm da cơ địa tái phát không?
Bác sĩ: Corticoid không phải là “thuốc xấu” và cũng không phải nguyên nhân duy nhất khiến viêm da cơ địa tái phát. Điều đáng lưu ý là việc tự ý sử dụng thuốc kéo dài mà không được bác sĩ theo dõi.
Hỏi: Nếu bôi thuốc thấy da hết đỏ, hết ngứa rất nhanh thì có nghĩa là bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn chưa?
Bác sĩ: Nếu sau khi sử dụng thuốc, người bệnh thấy da hết đỏ và hết ngứa rất nhanh, điều đó không có nghĩa bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn. Khi bệnh tái phát, việc tiếp tục tự mua thuốc để bôi có thể tạo thành thói quen điều trị không phù hợp.
Hỏi: Khi nào người bệnh cần đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị?
Bác sĩ: Đặc biệt, nếu vùng da mặt xuất hiện sưng đỏ nhiều, ngứa dữ dội, rỉ dịch hoặc đóng mài vàng, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị.
Hình 2: Lạm dụng thuốc bôi có chứa Corticoid có thể để lại các tác dụng phụ nghiêm trọng
Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐÓNG VAI TRÒ GÌ TRONG KIỂM SOÁT VIÊM DA CƠ ĐỊA?
Hỏi: Y học cổ truyền tiếp cận và điều trị viêm da cơ địa như thế nào?
Bác sĩ: Trong Y học cổ truyền, các biểu hiện của bệnh được xem xét dựa trên toàn trạng và đặc điểm cụ thể của từng người bệnh, thay vì chỉ tập trung vào một tổn thương trên da.
Bác sĩ sẽ đánh giá các biểu hiện của bệnh, diễn biến tái phát, tình trạng da cũng như các triệu chứng toàn thân để đưa ra hướng điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc Y học cổ truyền và các biện pháp hỗ trợ chăm sóc tại chỗ, đồng thời có thể phối hợp với các phương pháp của y học hiện đại khi cần thiết.
Hỏi: Những phương pháp nào có thể được sử dụng trong điều trị viêm da cơ địa bằng Y học cổ truyền?
Bác sĩ: Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
- Thuốc Y học cổ truyền: sử dụng các bài thuốc cổ phương hoặc gia giảm theo thể bệnh, với các phép trị như thanh nhiệt, trừ thấp, khu phong, dưỡng huyết, nhuận táo… tùy từng trường hợp.
- Châm cứu, cấy chỉ: hỗ trợ điều hòa khí huyết, giảm ngứa và cải thiện một số triệu chứng đi kèm.
- Thuốc tắm và phương pháp dùng ngoài: sử dụng phù hợp với tình trạng da nhằm hỗ trợ làm dịu da, giảm ngứa và giảm viêm.
- Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt: chú ý chế độ ăn uống, giấc ngủ, vệ sinh da và hạn chế những yếu tố có thể kích hoạt hoặc làm bệnh tái phát.
- Dưỡng ẩm: bôi dưỡng ẩm thường xuyên để duy trì và phục hồi hàng rào bảo vệ da, đây là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh viêm da cơ địa.
Hình 3 Hình ảnh người bệnh sau khi thăm khám và điều trị tại Đơn vị Da – Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM
NGƯỜI BỆNH MẮC VIÊM DA CƠ ĐỊA TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ LÀM BÁC SĨ CHO CHÍNH MÌNH
Hỏi: Người bệnh cần làm gì để quản lý viêm da cơ địa an toàn và hạn chế tái phát?
Bác sĩ: Để quản lý bệnh an toàn, người bệnh cần tuân thủ:
- Nói “KHÔNG” với việc tự mua thuốc bôi: Đặc biệt là các loại kem trộn, thuốc mỡ corticoid không rõ nguồn gốc.
- Dưỡng ẩm phục hồi: Đây là bước nền tảng để củng cố hàng rào bảo vệ da từ bên ngoài.
- Thăm khám chuyên khoa kịp thời: Khi bệnh bùng phát, hãy đến bệnh viện để được bác sĩ đánh giá mức độ, điều trị phù hợp.
BS. Nguyễn Thị Bảo Ngọc – Phòng Công tác xã hội
