Vi chất dinh dưỡng bao gồm vitamin và khoáng chất đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe – từ tăng cường miễn dịch, hỗ trợ phát triển thể chất đến phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, trong bối cảnh ngày càng nhiều người tìm đến thực phẩm bổ sung với kỳ vọng “uống là đủ”, một câu hỏi quan trọng được đặt ra: liệu thực phẩm bổ sung có thể thay thế chế độ ăn uống lành mạnh? Câu trả lời là không.
1. Thực phẩm vẫn là nền tảng
Theo khuyến nghị “Food first – Ưu tiên từ thực phẩm”. Lý do là vì thực phẩm tự nhiên không chỉ cung cấp vitamin và khoáng chất mà còn chứa:
• Chất xơ: tan và không tan
• Hợp chất sinh học (bioactive compounds)
• Các yếu tố hỗ trợ hấp thu mà viên uống không có
Ví dụ, một số vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K) sẽ được hấp thu tốt hơn khi ăn cùng thực phẩm có chất béo – điều mà việc uống riêng lẻ có thể không đảm bảo.
2. Thực phẩm bổ sung: Khi nào cần?
Thực phẩm bổ sung không phải là “giải pháp thay thế”, mà chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ trong những trường hợp:
• Phụ nữ mang thai, cho con bú
• Người có chế độ ăn kiêng khắc khe
• Người cao tuổi
• Bệnh lý đặc biệt
Việc sử dụng cần nên tham khảo với nhân viên y tế để đảm bảo đúng loại, đúng liều và an toàn.
3. Không phải cứ uống là tốt
Nhiều người tin rằng bổ sung càng nhiều vitamin càng tốt. Tuy nhiên:
• Không có đủ bằng chứng cho thấy bổ sung nhiều vitamin A, C, E giúp giảm nguy cơ bệnh tim hay cải thiện huyết áp
• Dùng quá liều có thể gây hại cho sức khỏe
• Cơ thể không hấp thu hết nếu không có nền tảng dinh dưỡng phù hợp
4. Làm sao để đủ vi chất mỗi ngày?
Một chế độ ăn cân đối, đầy đủ các nhóm chất vẫn là chìa khóa. Trong đó :
• Ăn đa dạng và đủ lượng: khoảng 300g rau xanh, và 300g trái cây mỗi ngày
• Chọn thêm các loại ngũ cốc nguyên hạt
• Đa dạng các loại đạm từ thịt, cá, hải sản, trứng và các loại đậu hạt
• Sử dụng sữa ít béo, tách béo
• Ăn các cá biển béo, giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi, cá nục,…ít nhất 2 lần/tuần
• Hạn chế dần lượng đường, muối, chất béo bão hòa
Nhân Ngày Vi chất Dinh dưỡng Việt Nam 1-2 tháng 6 hằng nằm, hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong bữa ăn hằng ngày! Vi chất quan trọng – nhưng không nằm trong viên bổ sung, mà còn nằm trong bữa ăn mỗi ngày.
BS. Nguyễn Thị Yến Ngân
Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM
