Thời tiết nắng nóng kéo dài khiến việc sử dụng máy lạnh và quạt gần như trở thành thói quen không thể thiếu, đặc biệt đối tượng văn phòng, học sinh và sinh viên phải ngồi lâu trong môi trường kín. Bên cạnh đó, việc thường xuyên thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời oi bức và phòng lạnh, kết hợp với khói bụi, không khí ô nhiễm, thói quen thức khuya hay tắm đêm cũng góp phần khiến đường hô hấp bị suy yếu.
Theo y học hiện đại, viêm hô hấp trên bao gồm: viêm mũi họng cấp, mãn tính, viêm xoang, viêm amidan và viêm đường hô hấp dưới như: viêm phế quản, viêm phổi. Nguyên nhân gây bệnh có thể là virus, vi khuẩn hoặc cả hai.[1-3] Theo y học cổ truyền, một trong những chức năng quan trọng của tạng Phế là Phế chủ hô hấp. Khi chức năng này của tạng Phế hoạt động tốt thì khí đạo thông suốt, hô hấp đều đặn, nếu Phế bị ngoại tà xâm phạm có thể ảnh hưởng đến chức năng hô hấp, sẽ xuất hiện ho, hụt hơi, khó thở.[4]
Cao bổ phổi là sản phẩm được sản xuất theo công thức đặc chế của Bệnh viện Y học cổ truyền, đã được nhiều người tin dùng trong suốt hơn 40 năm. Sản phẩm là sự phối hợp hài hòa của 5 loại thảo dược quý giúp hỗ trợ chăm sóc và bảo vệ hệ hô hấp.
Bách bộ: [5]
Tên khoa học: Radix Stemonae tuberosae, thuộc họ Bách bộ, dùng phần rễ làm thuốc.
Công dụng: ôn phế, nhuận phế, chỉ ho, sát trùng.
Bách bộ thường được chỉ định trong các trường hợp ho mới hoặc ho lâu ngày, ho gà, ho lao, viêm phế quản mạn tính.
Người có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu hóa kém không nên dùng.
Mạch môn: [5]
Tên khoa học: Radix Ophiopogonis japonici, thuộc họ Mạch môn.
Đây là loại thảo dược quen thuộc trong Đông y với phần rễ có tác dụng dưỡng vị sinh tân, nhuận phế thanh tâm.
Mạch môn được chỉ định cho các trường hợp: Phế nhiệt do âm hư, ho khan, ho lao, tân dịch thương tổn, tâm phiền mất ngủ, tiêu khát, táo bón.[5]
Tang bạch bì (vỏ rễ Dâu): [5]
Tên khoa học: Cortex Mori albae radicis, thuộc họ Dâu tằm.
Với tác dụng thanh phế, bình suyễn, lợi thủy tiêu thũng, dược liệu này thường được dùng trong các trường hợp phế nhiệt ho suyễn, thủy thũng đầy trướng, tiểu tiện ít, cơ và da mặt – mắt phù thũng.
Thiên môn: [5]
Tên khoa học là Radix Asparagi cochinchinesis, thuộc họ Thiên môn đông.
Với phần rễ giàu dưỡng chất, dược liệu được dùng để dưỡng âm, nhuận táo, thanh phế, sinh tân. Thiên môn phù hợp trong các trường hợp phế ráo ho khan, đờm dính, họng khô, miệng khát, ruột ráo táo bón.
Ô mai (Mơ muối) [5]
Tên khoa học: Fructus Armeniacae praeparatus, thuộc họ Hoa hồng.
Quả Ô mai có công dụng nhuận phế, sinh tân dịch, sáp trường, sát trùng, được chỉ định cho các các trường hợp ho lâu ngày phế hư, hư hỏa tiêu khát, ỉa chảy, lỵ mạn tính, đau bụng, hồi quyết (đau bụng do giun đũa).
Tài liệu tham khảo
1. Quyết định số 5643/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế ngày 31/12/2015 về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về tai mũi họng.
2. Quyết định số 1840/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế ngày 3/6/2025 về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa.
3. Quyết định số 4235/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế ngày 31/10/2012 về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh hô hấp.
4. Lý luận cơ bản Y học cổ truyền 2023.
5. Bộ Y tế (2018), Dược điển Việt Nam V. NXB Y học, Hà Nội.
Tác giả: DS. Phạm Hoàng Ngân, ThS. DS. Nguyễn Kim Ngân
Cao bổ phổi không đường (Cao lỏng)
