Nhóm Bổ Âm – Bổ Dương – Kiện Tỳ – An Thần
II. Các vị thuốc dược thiện thường dùng (Tiếp theo)
Nhóm 3: Bổ Âm
(Dưỡng ẩm, thanh nhiệt bên trong)
• Mạch Môn
Công dụng: Dưỡng âm, nhuận phế, sinh tân dịch, thanh tâm trừ phiền.
Món ăn: Cháo Mạch Môn, trà Mạch Môn – Ngọc Trúc.
Phù hợp: Người khô họng, ho khan, táo bón.
• Câu Kỷ Tử
Công dụng: Bổ can thận, ích tinh, sáng mắt.
Món ăn: Trà kỷ tử, canh kỷ tử nấu trứng hoặc hầm xương.
Phù hợp: Người mắt mờ, đau lưng mỏi gối.
• Sơn Dược – Hoài Sơn
Công dụng: Bổ tỳ vị, ích phế, cố thận.
Món ăn: Cháo Hoài Sơn, Hoài Sơn hầm xương, nấu súp.
Phù hợp: Người tiêu hóa kém, tiêu chảy mạn, tiểu đường.
Nhóm 4: Bổ Dương & Ôn Trung
• Nhục Quế
Công dụng: Bổ hỏa trợ dương, tán hàn, giảm đau.
Món ăn: Thêm lượng nhỏ vào trà, cà phê, món hầm thịt dê/cừu.
Phù hợp: Người chân tay lạnh, đau bụng do lạnh.
Không dùng: Người âm hư hỏa vượng.
• Đỗ Trọng
Công dụng: Bổ can thận, mạnh gân cốt, hỗ trợ huyết áp.
Món ăn: Đỗ Trọng hầm thận heo, Đỗ Trọng ngâm rượu.
Phù hợp: Người đau lưng, yếu gối.
Nhóm 5: Kiện Tỳ – Tiêu Thực – Hóa Thấp
• Sơn Tra
Công dụng: Tiêu thịt mỡ, giảm đầy bụng, hoạt huyết.
Món ăn: Nước Sơn Tra đường phèn, Sơn Tra ngâm đường.
• Phục Linh
Công dụng: Kiện tỳ, lợi thủy, an thần nhẹ.
Món ăn: Cháo Phục Linh, bánh Phục Linh.
• Ý Dĩ Nhân
Công dụng: Kiện tỳ, thanh nhiệt, giảm phù.
Món ăn: Cháo Ý Dĩ – đậu xanh – bí đao.
Nhóm 6: An Thần – Dưỡng Tâm
• Toan Táo Nhân
Công dụng: Dưỡng tâm an thần, giảm mất ngủ.
Món ăn: Cháo Toan Táo Nhân, trà Toan Táo Nhân.
• Long Nhãn Nhục
Công dụng: Bổ tâm tỳ, dưỡng huyết, an thần.
Món ăn: Chè Long Nhãn – Táo Đỏ, gà hầm Long Nhãn.
III. Lời khuyên khi dùng dược thiện
Không phải càng nhiều càng tốt
Mỗi món chỉ nên dùng 1–2 vị chính, liều lượng vừa phải (5–15g/món cho 2–3 người).
Phân biệt thể chất
Thể hàn: ưu tiên bổ dương, ôn trung (Nhục Quế, gừng).
Thể nhiệt: ưu tiên bổ âm, thanh nhiệt (Mạch Môn, Câu Kỷ).
Thể hư: ưu tiên bổ khí, kiện tỳ (Hoàng Kỳ, Đảng Sâm).
Theo mùa
Xuân – Hè: thanh nhẹ, ít béo.
Thu – Đông: tăng món hầm, bổ dưỡng.
Chống chỉ định tương đối
Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến chuyên môn.
Chất lượng dược liệu
Chọn nguồn uy tín, không tồn dư hóa chất, không tẩm lưu huỳnh.
Tại Bệnh viện Y học cổ truyền, những dược liệu trên đều là các vị thuốc quen thuộc, được sử dụng thường xuyên trong điều trị và dược thiện, với nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng theo quy định chuyên môn.
[Nguồn: Khoa Dinh dưỡng]
