Hội chứng ống cổ tay (hoặc hội chứng chèn ép dây thần kinh giữa) là một rối loạn thường gặp, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng cảm giác và vận động của bàn tay. Do sự gia tăng áp lực trong ống cổ tay dẫn đến chèn ép dây thần kinh giữa.
Phần lớn các trường hợp hội chứng ống cổ tay được xếp vào nhóm nguyên phát. Tuy nhiên, nhiều yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận, bao gồm:
(1) Ống cổ tay nhỏ bẩm sinh;
(2) Nữ giới;
(3) Điều kiện lao động như một số công việc thường xuyên có tư thế cổ tay liên tục duy trì ở một tư thế cố định trong một thời gian dài, chẳng hạn như sử dụng chuột và gõ bàn phím máy tính, nói chuyện điện thoại (cầm điện thoại lên tai), nhắn tin, chạy xe gắn máy nhiều… gây tăng áp lực trong ống cổ tay. Hoặc người làm việc chân tay như công nhân dây chuyền, đầu bếp, thợ may, thợ cắt tóc… những công việc đòi hỏi gập duỗi cổ tay liên tục.
Tuy nhiên cần loại trừ một số nguyên nhân thứ phát của hội chứng ống cổ tay như:
– Đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, suy thận… làm tổn thương thần kinh thần ngoại biên trong đó có thần kinh giữa.
– Viêm khớp dạng thấp… gây viêm các gân vùng cổ tay ảnh hưởng đến thần kinh giữa.
– Mang thai, mãn kinh: Do tình trạng giữ nước làm tăng áp lực trong ống cổ tay, chèn ép thần kinh giữa.
– Chấn thương, gãy xương, trật khớp: Làm thay đổi giải phẫu của ống cổ tay.
o Các triệu chứng thường gặp:
– Tê tay: Triệu chứng ban đầu là đau, dị cảm bàn ngón tay theo sự chi phối của dây thần kinh giữa (ở mặt lòng các ngón tay cái, trỏ, giữa và nửa mặt ngoài ngón nhẫn), tăng khi vận động gấp cổ tay.
– Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn tới tình trạng nặng mất cảm giác, mất chức năng vận động bàn tay (gò mô cái bị teo rõ ràng, giảm cử động nhóm cơ gò cái ở các động tác đối, dạng ngón cái).
o Phòng bệnh:
– Điều chỉnh tư thế làm việc: Giữ cổ tay thẳng, tránh gập hoặc ngửa cổ tay quá mức khi gõ phím, thả lỏng lực: tránh gõ phím quá mạnh hay cầm chuột quá chặt, dùng miếng lót chuột có đệm cổ tay.
– Nghỉ ngơi khoảng thời gian ngắn trong lúc làm việc để thư giãn cổ tay; Lắc nhẹ cổ tay và thực hiện các động tác các bài tập tay và cổ tay như xoay cổ tay và giãn lòng bàn tay, ngón tay, tránh gối đầu lên tay khi ngủ.
– Cố định cổ tay bằng nẹp ngay cả trong lúc ngủ để giảm thiểu hoặc ngừng tạo áp lực lên dây thần kinh giữa. Nẹp ở tư thế trung tính hiệu quả hơn nẹp duỗi.
– Giữ ấm đôi tay: Bàn tay bị lạnh dễ bị đau và cứng hơn. Nếu làm việc trong môi trường máy lạnh, hãy đảm bảo cổ tay bạn được giữ ấm.
– Điều trị hoặc tối đa hóa việc kiểm soát các nguyên nhân thứ phát.
o Điều trị:
Bằng y học hiện đại:
– Vật lý trị liệu: paraffin, siêu âm, bài tập vận động trị liệu
– Tiêm corticoid vào ống cổ tay để giảm sưng viêm
– Tiểu phẫu trong trường hợp nặng hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa sau 4-6 tháng
Y học cổ truyền:
– Châm cứu, Laser châm
– Nhĩ châm
– Cấy chỉ
– Xoa bóp bấm huyệt
Khi nghi ngờ bị hội chứng ống cổ tay, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị sớm.
Tài liệu tham khảo:
1. Trịnh Thị Diệu Thường (2021), Bệnh học và điều trị Thần Kinh kết hợp Đông Tây y, Nhà xuất bản Y học, TP. Hồ Chí Minh, trang 175-193.
2. Padua, Luca, et al. “Carpal tunnel syndrome: clinical features, diagnosis, and management.” The Lancet Neurology 15.12 (2016): 1273-1284
Tác giả: ThS.BSCKI. Trần Thị Phương Trinh
