CHÍNH KHÍ SUY GIẢM LÀ LÚC CÁC BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP, ĐẶC BIỆT LÀ NHỮNG BỆNH DO VIRUS CÚM MÙA GIA TĂNG
Chính khí suy giảm là lúc các bệnh đường hô hấp, đặc biệt là những bệnh do virus cúm mùa, có thể dễ dàng xâm nhập vào cơ thể và gây ra các triệu chứng từ nhẹ đến nặng, thậm chí có thể gây biến chứng. Chính khí trong Y học cổ truyền có thể được coi là sức đề kháng, hệ miễn dịch của cơ thể, là tổng thể hoạt động công năng của cơ thể bình thường, có khả năng điều tiết, giúp cơ thể thích ứng với hoàn cảnh môi trường, chống lại các tác nhân gây bệnh. “Chính khí tồn nội, tà bất khả can”, một cơ thể có chính khí mạnh mẽ sẽ giúp ngăn ngừa được sự xâm nhập của mầm bệnh, giữ cho cơ thể khỏe mạnh.
Mùa xuân là thời điểm thời tiết thay đổi thất thường, là mùa sinh sôi nảy nở của nhiều loại vi khuẩn, virus, cũng là thời gian dễ bùng phát các bệnh dịch, đặc biệt là cúm mùa. Tại một số bệnh viện phía Bắc đã ghi nhận sự gia tăng ca bệnh cúm mùa. Trong đó, có trường hợp bệnh nhân đang phải đặt ECMO. Chính khí suy giảm là nguyên nhân khiến cơ thể dễ dàng mắc bệnh cúm và các biến chứng kèm theo, làm ảnh hưởng đến quá trình hồi phục sức khỏe.
1. NGUYÊN NHÂN KHIẾN CHÍNH KHÍ SUY GIẢM?
Chính khí suy giảm có thể đến từ nhiều yếu tố, trong đó có những nguyên nhân chính là:
• Thời tiết bất lợi và môi trường ô nhiễm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus phát triển.
• Ăn uống không điều độ, thiếu dinh dưỡng, thực phẩm bị ô nhiễm.
• Lối sống thiếu khoa học như thức khuya, thiếu vận động, stress, lo lắng, căng thẳng hoặc những trạng thái cảm xúc tiêu cực.
• Sự lão hoá và tình trạng suy dinh dưỡng lâu dài cũng có thể làm suy yếu chính khí.
2. CÁCH TĂNG CƯỜNG CHÍNH KHÍ
Để cải thiện và duy trì chính khí, chúng ta có thể thực hiện các biện pháp sau:
2.1 Các phương pháp không dùng thuốc:
1. Luyện tập thở 4 thời, dưỡng sinh, yoga, thái cực quyền, chạy bộ để tăng cường lưu thông khí huyết và nâng cao sức khỏe.
2. Chế độ ăn uống đầy đủ, cung cấp đủ các chất dinh dưỡng, bổ sung nhiều trái cây, rau xanh, vitamin. Đặc biệt, nên ăn các loại rau, củ chứa nhiều tinh dầu như húng quế, bạc hà, diếp cá, tía tô, gừng tươi, hành, hẹ, kinh giới, rau mùi…
3. Cân bằng công việc, sắp xếp thời gian hợp lý, tránh thức khuya và đảm bảo ngủ đủ giấc. Đồng thời, cần giảm bớt căng thẳng, lo âu hoặc những cảm xúc tiêu cực.
4. Tránh hút thuốc lá, uống rượu bia và các chất kích thích có hại.
5. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vào mùa lạnh và vệ sinh cơ thể, tay chân thường xuyên để tránh vi khuẩn, virus xâm nhập.
6. Châm cứu, cứu ấm các huyệt đạo như túc tam lý, phế du, tâm du, tỳ du, thận du, khí hải, quan nguyên, đại chuỳ, đản trung… để bổ khí, tăng cường chính khí.
2.2 Các phương pháp dùng thuốc:
1. Trà thảo dược như trà bạc hà, trà đinh lăng, trà nhân sâm, trà tía tô, trà gừng… có tác dụng bổ khí, tăng sức đề kháng. Uống ấm để gia tăng hiệu quả của các vị thuốc, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
2. Xông cảm hoặc sử dụng các món ăn bài thuốc như cháo gừng hành, lê chưng đường phèn… cũng có tác dụng làm ấm cơ thể và hỗ trợ phục hồi chính khí.
3. Sử dụng các sản phẩm thảo dược bào chế sẵn dưới dạng viên nang, viên nén, bột thuốc, cao thuốc, siro hoặc thuốc thang từ các bài thuốc cổ phương như Tứ quân tử thang, Bổ trung ích khí thang, Nhân sâm bại độc, Bổ phế thang, Lục quân tử thang… nhưng cần phải có sự thăm khám và kê đơn từ bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền.
Chính khí đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và giúp cơ thể đối phó với các tác nhân gây bệnh, đặc biệt trong những mùa dịch bệnh, cúm mùa. Để duy trì và tăng cường chính khí, chúng ta cần thực hiện lối sống lành mạnh, kết hợp với chế độ ăn uống hợp lý và các phương pháp hỗ trợ như tập luyện thể dục hoặc sử dụng các bài thuốc cổ truyền. Một cơ thể có chính khí mạnh mẽ không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tật mà còn góp phần duy trì sức khỏe lâu dài.
BS. NGUYỄN THỊ BẢO NGỌC
PHÒNG CÔNG TÁC XÃ HỘI – BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN TP.HCM
